Jak czyścić buty sportowe

Czyszczenie obuwia sportowego przedłuża jego życie i utrzymuje właściwości materiałów, ale tylko wtedy, gdy jest dobrane do cholewki. Siatka, skóra i zamsz wymagają innych czynności, a wspólny mianownik sprowadza się do trzech zasad: usunąć zabrudzenia na sucho, używać jak najmniej wody i nigdy nie suszyć obuwia w wysokiej temperaturze. Ten poradnik prowadzi przez cały proces.

Zasady ogólne

Zabrudzenia najlepiej usuwać, zanim wyschną, ponieważ błoto i sól wnikają w materiał i trudniej je potem usunąć. Do czyszczenia używa się miękkiej szczotki, letniej wody i łagodnego środka. Nie należy stosować proszku do prania, wybielacza ani rozpuszczalników, które niszczą kleje i kolory. Obuwia nie moczy się w całości i nie pierze w pralce, chyba że producent wyraźnie to dopuszcza, co zdarza się rzadko.

Czyszczenie siatki i tkanin

Cholewkę z siatki czyści się miękką szczotką zwilżoną letnią wodą z niewielką ilością łagodnego mydła. Ruchy powinny być delikatne, aby nie rozciągnąć splotu. Trudniejsze zabrudzenia usuwa się szczoteczką o miękkim włosiu, a nadmiar wody zbiera ściereczką. Po czyszczeniu but pozostawia się do wyschnięcia w przewiewnym miejscu. Siatka schnie szybko, ale nie lubi wysokiej temperatury.

Czyszczenie skóry

Skórę przemywa się wilgotną, a nie mokrą ściereczką, a następnie wyciera do sucha. Do usunięcia tłustych plam używa się środków przeznaczonych do skór. Po wyschnięciu skórę natłuszcza się kremem lub pastą, aby nie wyschła i nie pękała. Ważne jest, aby nie suszyć skóry na kaloryferze ani w słońcu, bo traci wtedy elastyczność i twardnieje. Materiał cholewki omawia poradnik Materiały cholewki.

Czyszczenie zamszu i nubuku

Zamsz czyści się na sucho specjalną szczotką, która podnosi włos. Świeże zabrudzenia usuwa się gumką do zamszu. Do ochrony używa się aerozolu impregnującego, który zmniejsza nasiąkanie. Zamoczony zamsz suszy się w temperaturze pokojowej, z dala od źródeł ciepła, a po wyschnięciu wznawia szczotkowanie. Zamszu nie należy prać w wodzie, ponieważ traci kolor i fakturę.

Wkładki, sznurówki i wnętrze

Wkładki wyjmuje się do czyszczenia i suszenia. Wiele z nich można prać ręcznie, jeśli producent na to pozwala. Sznurówki najlepiej wyprać osobno lub wymienić, gdy są zabrudzone. Wnętrze buta wietrzy się, a przy nieprzyjemnym zapachu stosuje się środki pochłaniające wilgoć i neutralizujące, dostępne w formie wkładek lub saszetek. Warto też regularnie sprawdzać, czy wnętrze nie jest wytarte w miejscach kontaktu ze stopą.

Suszenie bez błędów

Suszenie to etap, na którym najczęściej popełnia się błędy. Obuwia sportowego nie stawia się na grzejniku, nie suszy w suszarce i nie pozostawia w samochodzie na słońcu. Wysoka temperatura deformuje pianki, osłabia kleje i niszczy membrany. Prawidłowo jest wyjąć wkładkę, poluzować sznurówki, włożyć do środka papier, który wchłania wilgoć, i pozostawić but w przewiewnym miejscu o temperaturze pokojowej. Papier zmienia się, gdy nasiąknie.

Jak często czyścić

Częstotliwość zależy od intensywności użytkowania. Obuwie do biegania po asfalcie wystarczy przetrzeć raz na kilka treningów, a obuwie trekingowe i piłkarskie wymaga czyszczenia po każdym wyjściu w błoto lub na mokry grunt. Regularne oględziny pozwalają też wcześnie zauważyć zużycie podeszwy i przecierającą się cholewkę. Jeśli but przestał amortyzować lub pojawiły się pęknięcia, czyszczenie już nie pomoże, a czas pomyśleć o wymianie, o czym mówi sekcja Rodzaje obuwia.

Pielęgnacja obuwia sportowego jest prosta, o ile dopasuje się ją do materiału. Warto trzymać w domu osobny zestaw: miękką szczotkę, ściereczkę, łagodny środek i szczotkę do zamszu. Dzięki temu czyszczenie zajmuje kilka minut po treningu, a but zachowuje wygląd i właściwości przez cały sezon. Zasady zakupu i zwrotu obuwia przypomina poradnik Jak wybrać buty sportowe.

Plamy trudne: tłuszcz, sól i błoto

Plamy tłuste usuwa się środkiem przeznaczonym do danego materiału, nakładając go na ściereczkę, a nie bezpośrednio na but. Sól, która zostaje na obuwiu po zimowych spacerach, warto usunąć wilgotną ściereczką, zanim wniknie w materiał i pozostawi białe ślady. Błoto najlepiej usuwać, gdy jest jeszcze wilgotne, delikatnie, aby nie wcierać go w splot tkaniny.

Świeże zabrudzenie usuwa się zawsze łatwiej niż zaschnięte. Dlatego warto mieć w domu podstawowy zestaw i reagować szybko. Nie należy jednak szorować materiału na siłę, bo uszkodzenie powierzchni bywa trwalsze niż sama plama.

Zapach i higiena

Nieprzyjemny zapach wynika z wilgoci i bakterii rozwijających się wewnątrz buta. Najskuteczniejszym sposobem jest dokładne suszenie po każdym użyciu oraz wyjmowanie wkładki. Saszetki pochłaniające wilgoć i neutralizujące zapach pomagają, ale nie zastąpią wietrzenia. Wkładki i sznurówki warto prać lub wymieniać, gdy są zabrudzone.

Rotacja obuwia to prosty nawyk, który ogranicza zapach i przedłuża życie buta. Dwie pary noszone na zmianę schną dłużej między użyciami niż jedna para noszona codziennie. Materiał ma czas odzyskać kształt, a podeszwa środkowa odpocząć od ciągłego obciążenia.

Czego nie robić

Pralka, suszarka, grzejnik i słońce to cztery najczęstsze błędy. Pranie w pralce deformuje but i niszczy kleje, mimo że niektórzy producenci dopuszczają taki sposób w wyjątkowych przypadkach. Suszenie w wysokiej temperaturze działa podobnie. Wybielacz i rozpuszczalniki niszczą kolory oraz materiały, a sztywne szczotki rysują powierzchnię. Zamiast tego wystarczy łagodny środek i cierpliwość.

Zestaw do pielęgnacji

Podstawowy zestaw nie musi być rozbudowany. Wystarczy miękka szczotka do tkanin, szczotka do zamszu, ściereczka z mikrofibry, łagodny środek myjący i impregnat dobrany do materiału. Dla skóry przydaje się krem lub pasta. Dla obuwia z membraną warto wybrać impregnat przeznaczony do takich konstrukcji, aby nie zatkać warstwy przepuszczającej parę.

Środki warto przechowywać razem i używać zgodnie z instrukcją producenta. Zbyt duża ilość preparatu nie poprawia efektu, a może zaszkodzić materiałowi. Najlepsze efekty daje regularność i delikatność, a nie intensywność.

Podsumowanie

Czyszczenie obuwia sportowego sprowadza się do trzech zasad: usuwać zabrudzenia na sucho, używać jak najmniej wody i nie suszyć w wysokiej temperaturze. Sposób postępowania zależy od materiału cholewki, którego opis znajduje się w poradniku Materiały cholewki. Regularna pielęgnacja przedłuża życie buta i pozwala wcześnie dostrzec zużycie podeszwy, zanim stanie się ono zagrożeniem.